Planeten kijken

Planeten kijken is een van de leukste manieren om te beginnen: ze zijn helder, makkelijk te vinden en veranderen van avond tot avond. Vijf planeten zijn met het blote oog te zien.

Welke planeten kun je met het blote oog zien?

Vijf planeten zijn zonder hulpmiddelen zichtbaar: Mercurius (lastig, laag bij de horizon), Venus (spierwit, fel, vlak na zonsondergang of voor zonsopkomst), Mars (oranjerood), Jupiter (zeer helder, rustig licht) en Saturnus (geelwit). Het verschil met sterren? Planeten twinkelen nauwelijks en bewegen langzaam tussen de sterrenbeelden door.

Welke planeet staat er vanavond?

Dat verschilt per maand. Gebruik onze hemelkalender om te zien welke planeet zichtbaar is en waar je moet kijken. Vuistregel: een helder, rustig brandend “lichtpunt” in het zuiden tijdens de avond is vaak Jupiter of Saturnus; een felle “ster” laag in het westen na zonsondergang is meestal Venus.

Planeten door een telescoop: ringen en manen

Met het blote oog blijven planeten puntjes; een telescoop maakt ze tot werelden. Al met een bescheiden telescoop zie je de vier grote manen van Jupiter, de wolkenbanden op zijn schijf en — het hoogtepunt voor velen — de ringen van Saturnus. Mars toont bij een gunstige stand een klein oranje schijfje. Voor planeten is een refractor of Maksutov vaak net iets scherper; zie onze keuzehulp.

Het verschil tussen een ster en een planeet

Sterren staan onveranderlijk in hun sterrenbeeld en twinkelen door de atmosfeer. Planeten schuiven daar langzaam doorheen en branden rustiger. Zie je over weken een helder punt van plek veranderen ten opzichte van de sterren? Dan kijk je naar een planeet.

Waarom planeten van plek veranderen

De naam “planeet” komt van het Griekse woord voor “dwaler”, en dat is precies wat ze doen. Anders dan de sterren, die in vaste patronen staan, schuiven de planeten langzaam langs de hemel. Dat komt doordat zij, net als de aarde, om de zon draaien. De ene maand staat Jupiter in het ene sterrenbeeld, een half jaar later in het volgende. Juist die beweging maakt planeten kijken zo boeiend: de hemel ziet er elke maand net even anders uit.

Wil je zelf zien dat een planeet beweegt, kies dan een heldere planeet en noteer waar hij staat ten opzichte van een paar vaste sterren. Kijk een week of twee later opnieuw, en je ziet hem verschoven. Het is een eenvoudige waarneming die je meteen het gevoel geeft dat je naar een levend zonnestelsel kijkt.

De beste avonden voor planeten

Planeten zijn dankbaar omdat je ze ook vanuit een lichte stadstuin ziet: ze zijn helder genoeg om door lichtvervuiling heen te prikken. Toch is een rustige, heldere avond beter dan een onrustige, want trillende lucht maakt het beeld door een telescoop wazig. Laat je telescoop een half uur buiten afkoelen en wacht tot de planeet hoog genoeg staat. Welke planeet er op een gegeven moment goed zichtbaar is, lees je in onze hemelkalender, en hoe je ze door een kijker bekijkt staat in onze gids over een telescoop kopen.

Welke planeet is het helderst?

Venus is veruit de helderste, soms zo fel dat mensen haar voor een vliegtuig of ufo aanzien. Daarna volgen Jupiter en Mars.

Kan ik de ringen van Saturnus zien?

Ja, met een kleine telescoop (vanaf ongeveer 60–70 mm opening) zijn de ringen al zichtbaar als een opvallend “oortje” rond de planeet.